Bảo dưỡng cáp đánh xích, xích thông cống dùng bền

Cáp đánh xích là dụng cụ kiếm cơm hằng ngày của thợ thông cống. Nhưng sau mỗi ca làm, cáp và xích dính đầy bùn, dầu mỡ, tóc, rác và nước thải có tính ăn mòn. Nếu chỉ cuộn vội vào lồng rồi để đó, chỉ sau vài tuần cáp bắt đầu rỉ, cứng, xoắn gãy, xích mòn nhanh và bốc mùi trong xe. Bài này tổng hợp cách vệ sinh, kiểm tra và cất giữ cáp, xích sau thi công để bộ đồ nghề dùng bền và luôn sẵn sàng cho ca sau.

Vì sao phải bảo dưỡng cáp và xích sau mỗi ca?

Chống rỉ lõi thép: nước thải, hóa chất thông cống và hơi ẩm trong lồng kín làm lõi thép rỉ từ bên trong, cáp yếu dần mà nhìn bên ngoài khó thấy.
Tránh gãy cáp khi đang làm: cáp đã bị gập, xoắn hoặc rỉ dễ đứt trong ống, mất thời gian kéo móc và có khi phải đục ống.
Giữ xích sắc: xích sạch, không kẹt mỡ khô mới cạo bám hiệu quả.
Vệ sinh, giữ uy tín với khách: mang cáp bẩn, bốc mùi vào nhà khách là điểm trừ lớn với thợ dịch vụ.

Quy trình vệ sinh cáp ngay tại công trình

Rửa khi rút cáp ra: vừa thu cáp vừa dội nước sạch hoặc dùng vòi xịt áp lực nhẹ lên đoạn cáp vừa ra khỏi ống. Bùn còn ướt rửa rất nhanh, để khô mới rửa sẽ cực hơn nhiều.
Lau bằng giẻ: đeo găng tay, kéo cáp qua giẻ dày để gạt tóc, rác bám ở các vòng lò xo.
Tháo xích ra rửa riêng: tháo xích, đầu dẫn hướng khỏi cáp, ngâm và chà bằng bàn chải cứng, gỡ hết tóc, sợi vải quấn trong mắt xích.
Với ống bếp nhiều dầu mỡ: rửa cáp và xích bằng nước ấm pha nước rửa chén hoặc chất tẩy dầu thông thường, sau đó xả lại bằng nước sạch để không còn tồn dư hóa chất.
Xả sạch lòng lồng: nếu có nước bẩn đọng trong lồng, dốc lồng ra và xả nước sạch trước khi chở về.

Làm khô và bôi dầu chống rỉ khi về xưởng

Kéo cáp ra phơi: rải cáp thành vòng lớn hoặc treo ở nơi thoáng gió cho khô hẳn. Không cuộn cáp còn ướt vào lồng rồi đậy kín qua đêm.
Kiểm tra bằng tay: vuốt dọc cáp, tìm đoạn bị gập, phình vòng, tưa sợi hay rỉ sét (chi tiết ở mục bên dưới).
Bôi dầu chống rỉ mỏng: dùng giẻ thấm dầu chống rỉ dạng xịt hoặc dầu máy loãng, kéo cáp qua giẻ để phủ một lớp mỏng. Không bôi quá nhiều vì dầu sẽ bám bùn và bẩn ống của khách.
Bôi dầu xích và khớp nối: nhỏ vài giọt dầu vào khớp nối nhanh, ren đầu cáp và mắt xích để tháo lắp không bị kẹt.
Cuộn vào lồng đúng chiều: thu cáp theo chiều quay của lồng, không vặn ngược, tránh để cáp bị xoắn nhồi.

Kiểm tra cáp và xích: khi nào sửa, khi nào thay?

Dấu hiệu	Nguyên nhân thường gặp	Cách xử lý
Cáp gập góc, cong vênh một đoạn	Ép cáp khi kẹt, máy khoan chạy lúc cáp bị võng ngoài ống	Nắn thẳng nhẹ bằng tay; nếu vòng lò xo đã bung, nên cắt bỏ đoạn hỏng
Các vòng lò xo bị giãn, hở khe	Quay ngược chiều, xoắn quá lực	Đoạn giãn ít có thể dùng tiếp ở ống thẳng; giãn nhiều thì thay đoạn đó
Rỉ sét lốm đốm	Cất cáp ướt, không bôi dầu	Chà bàn chải sắt, rửa sạch, lau khô, bôi dầu chống rỉ
Rỉ ăn sâu, cáp giòn, có tiếng răng rắc khi uốn	Để ẩm lâu ngày	Không dùng tiếp, thay cáp để tránh đứt trong ống
Xích mòn tròn, mắt xích dãn hoặc đứt	Dùng lâu, đánh ống bê tông, ống gang nhiều cặn cứng	Thay xích mới cùng cỡ; nên có sẵn xích dự phòng trong thùng đồ
Khớp nối, ren đầu cáp bị kẹt, lỏng	Bùn khô, rỉ ren	Ngâm rửa, bôi dầu; nếu lỏng hoặc trờn ren thì thay đầu nối

Bảo dưỡng lồng cáp

Lau sạch bùn ở lòng lồng, khe xả cáp và trục quay sau mỗi ca.
Nhỏ dầu vào trục quay, ổ bạc để lồng quay êm, xả và thu cáp nhẹ tay.
Kiểm tra ốc vít, tay cầm, chân đế; siết lại ốc lỏng trước khi đi làm.
Với lồng xoay 2 trục, vệ sinh và tra dầu cả hai trục, kiểm tra cơ cấu đổi hướng còn quay trơn.
Lồng inox chịu nước tốt nhưng vẫn nên để khô thoáng, không đậy kín khi bên trong còn ướt để tránh mùi.

Thói quen khi thi công giúp cáp bền hơn

Chọn đúng cỡ cáp theo ống: cáp 6mm cho ống Ø34–60mm, cáp 8mm cho ống Ø60–200mm. Dùng cáp to cho ống nhỏ nhiều co dễ gập cáp, dùng cáp nhỏ cho ống to dễ bị xoắn.
Giữ cáp không võng ngoài ống: khoảng cáp lộ giữa máy khoan và miệng ống càng ngắn càng tốt, có thể dùng ống dẫn bảo vệ.
Không ép khi kẹt: khi cảm thấy cáp bị giữ chặt, nhả cò, rút lui một chút rồi tiến lại từ từ.
Không quay ngược chiều liên tục: chỉ quay ngược ngắn để gỡ kẹt, dùng chế độ ly hợp/cóc của máy khoan để giới hạn lực xoắn.
Không để cáp kéo lê qua cạnh sắc: mép hố ga bê tông, mép ống gang cắt có thể làm xước và gãy vòng lò xo.

Lưu ý an toàn khi vệ sinh dụng cụ

Luôn đeo găng tay cao su dày và kính bảo hộ khi rửa cáp, xích; nước thải có nhiều vi khuẩn.
Nếu ống đã bị đổ hóa chất thông cống, cáp có thể dính hóa chất ăn mòn: rửa thật kỹ bằng nhiều nước, tránh để văng vào mắt, da.
Không trộn lẫn các loại hóa chất tẩy rửa với nhau khi ngâm dụng cụ.
Rút pin máy khoan hoặc ngắt điện trước khi tháo lắp xích, đầu cáp.
Rửa tay sạch sau khi xong việc, trước khi ăn uống.

Câu hỏi thường gặp

Có cần bôi dầu cáp sau mỗi lần dùng không?

Nếu ngày nào cũng đi làm thì chỉ cần rửa sạch, phơi khô là đủ, bôi dầu mỏng định kỳ khi về xưởng. Nếu cáp sẽ cất lâu không dùng, nên bôi dầu chống rỉ đầy đủ trước khi cất.

Cáp bị gập một đoạn có dùng tiếp được không?

Gập nhẹ có thể nắn lại và dùng cho ống thẳng. Nếu vòng lò xo đã bung, giãn hoặc cáp bị gãy lõi, nên cắt bỏ hoặc thay mới, vì đoạn đó rất dễ đứt khi đang quay trong ống.

Có nên ngâm cáp trong hóa chất tẩy mạnh cho nhanh sạch?

Không nên. Hóa chất mạnh có thể làm lõi thép nhanh rỉ. Nước sạch, xà phòng hoặc chất tẩy dầu thông thường là đủ, quan trọng nhất là xả lại sạch và làm khô.

Bao lâu nên thay xích?

Không có mốc cố định, tùy tần suất và loại ống. Khi xích mòn tròn, cạo kém hoặc mắt xích dãn, đứt thì nên thay. Thợ dịch vụ nên luôn có sẵn xích dự phòng các cỡ trong thùng đồ.

Dụng cụ và phụ kiện thay thế

Cáp đánh xích lõi 6mm – cho ống Ø34–60mm: ống bồn rửa, thoát sàn, ống nhánh.
Cáp đánh xích lõi 8mm – cho ống Ø60–200mm: ống thoát chung, ống ra hố ga.
Cáp đánh xích lõi 10mm – cho công trình ống lớn, cần lực xoắn mạnh.
Trọn bộ lồng + cáp cho thợ dịch vụ – lồng đơn, lồng đôi hoặc lồng xoay 2 trục giúp cất cáp gọn, sạch, chống xoắn.

Cần thay cáp, mua xích dự phòng hoặc hỏi cách xử lý cáp bị hỏng, anh em nhắn Zalo hoặc gọi: TP.HCM 0329933858 – Hà Nội 0918007496. Shop giao hàng toàn quốc.